Xơ vữa động mạch và vai trò của Statin.

CƠ CHẾ HÌNH THÀNH MẢNG XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH

Giai đoạn 1: Lớp nội mạc mạch bị tổn thương:

Nguyên nhân:

Stress oxy hóa (giảm NO → co mạch, tăng kết tập tiểu cầu, tăng viêm, tăng sinh tế bào cơ trơn mạch máu).

Rối loạn chuyển hóa lipid.

Đái tháo đường.

Tăng huyết áp.

Béo phì.

Gen.

Dòng máu chảy xối.

Khói thuốc lá.

Giai đoạn 2: LDL - C xâm nhập vào lớp nội mạc mạch:

Lớp nội mạc bị tổn thương → tạo điều kiện cho phân tử LDL -C xâm nhập vào lớp áo trong.

Stress oxy hóa làm biến đổi LDL - C → Ox-LDL.

Giai đoạn 3: Ox-LDL kích hoạt phản ứng viêm:

Ox-LDL kích thích các bạch cầu đơn nhân đến → biến thành đại thực bào và thực bào các Ox-LDL.

Khi đại thực bào ăn quá nhiều Ox-LDL → chúng chết đi và thành tế bào bọt.

Tập hợp nhiều tế bào bọt tạo thành những vệt mỡ.

Giai đoạn 4: Hình thành mảng xơ vữa:

Tế bào cơ trơn từ lớp áo giữa đi vào lớp nội mạc → tăng sinh và sản xuất collagen bao bọc lõi lipd tạo thành lớp vỏ xơ. 

Vỏ xơ dày và chắc → mảng xơ vữa ổn định → chỉ làm hẹp lòng mạch → cơn đau ngực khi gắng sức.

Vỏ xơ mỏng và viêm nhiều → mảng xơ vữa không ổn định → khi mảng xơ vữa bong ra → cục máu đông được hình thành → gây đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

VAI TRÒ CỦA STATIN TRONG ĐIỀU TRỊ VÀ DỰ PHÒNG XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH.

Cơ chế hạ lipid máu của statin:

HMG-CoA reductase chuyển HMG-CoA → Mevalonate → Cholestrol.

Statin có cấu trúc hóa học giống HMG-CoA → gắn chặt vào HMG-CoA reductase → ức chế enzym này → giảm tổng hợp cholesterol.

Cholesterol giảm → gan tăng sản xuất LDL receptor trên bề mặt tế bào → tăng bắt giữ LDL - C từ máu → giảm LDL - C.

Statin tăng thanh thải VLDL → giảm Triglycerid (10 – 20%).

Statin tăng tổng hợp Apo A-1 → tăng nhẹ HDL.

Vai trò của statin với xơ vữa động mạch là giảm tổng hợp LDL và ổn định mảng xơ vữa → giảm biến cố tim mạch.

Statin giảm kích thước lõi lipid hoại tử, tăng cường độ dày lớp vỏ xơ → giảm khả năng mảng bám bị vỡ → giảm biến cố tim mạch.

Statin tăng hoạt tính NO → giãn mạch, giảm kết tập tiểu cầu.

Statin giảm sản xuất các cytokin tiền viêm và giảm nồng độ các dấu ấn viêm (protein C phản ứng, hsCRP).